Innovation Mindset คืออะไร

Innovation Mindset หรือ กรอบความคิดเชิงนวัตกรรม คือ วิธีคิดที่ทำให้คนมองเห็นปัญหาและการเปลี่ยนแปลงเป็นโอกาส กล้าตั้งคำถามกับวิธีเดิม เข้าใจความต้องการของลูกค้า เปิดรับความคิดที่แตกต่าง ทดลองแนวทางใหม่ และเรียนรู้จากผลลัพธ์เพื่อนำไปสร้างคุณค่า

คนที่มี Innovation Mindset ไม่จำเป็นต้องเป็นนักประดิษฐ์หรือคิดสิ่งที่ไม่เคยมีใครทำมาก่อน แต่ต้องมองงานประจำด้วยสายตาใหม่ เห็นสิ่งที่ควรปรับปรุง และเปลี่ยนแนวคิดให้เป็นการทดลองที่สร้างผลลัพธ์ได้จริง องค์กรจึงควรพัฒนา Innovation Mindset ให้บุคลากรทุกระดับ เพราะนวัตกรรมไม่ได้เกิดจากฝ่ายวิจัยและพัฒนาเพียงฝ่ายเดียว แต่เกิดขึ้นได้จากพนักงานที่ใกล้ชิดลูกค้า กระบวนการทำงาน และปัญหาหน้างานในแต่ละวัน

จากประสบการณ์ของอาจารย์เก๋ ศศิมา สุขสว่าง ที่ทำงานเป็น R&D Engineer นักวิจัย วิทยากร และที่ปรึกษาด้านการพัฒนานวัตหรรมมากว่า 20 ปี พบว่า ขั้นตอนที่สำคัญที่สุดในการทำให้คนกล้าคิด กล้าทำ กล้าออกนอกกรอบ เพื่อพัฒนานวัตกรรมได้อย่างสม่ำเสมอ คือการเริ่มจาก Innovation Mindset เป็นลำดับแรก

Innovation Mindset คืออะไร

Innovation Mindset คือ กรอบความคิดที่ช่วยให้บุคคลค้นหาโอกาส เข้าใจปัญหา เปิดรับความไม่แน่นอน สร้างทางเลือก ทดลองแนวคิด และเรียนรู้เพื่อพัฒนาเป็นนวัตกรรมที่สร้างคุณค่า คำว่า Mindset หมายถึงกรอบความคิด ความเชื่อ และมุมมองที่มีผลต่อการตีความเหตุการณ์ การตัดสินใจ และพฤติกรรม ดังนั้น Innovation Mindset จึงไม่ใช่เพียงความคิดสร้างสรรค์ แต่ครอบคลุมตั้งแต่การมองปัญหา การทำงานร่วมกับผู้อื่น ไปจนถึงการลงมือทดลอง

คนที่มี Innovation Mindset จะไม่หยุดอยู่ที่คำว่า "มีไอเดีย" แต่จะถามต่อว่า ปัญหาที่แท้จริงคืออะไร ลูกค้าต้องการอะไร มีวิธีอื่นที่ดีกว่าหรือไม่ จะทดลองแนวคิดนี้ในขอบเขตเล็กได้อย่างไร ต้องเก็บข้อมูลอะไรเพื่อยืนยันสมมติฐาน และแนวคิดนี้สร้างคุณค่าให้ใคร

Innovation Mindset มีองค์ประกอบอะไรบ้าง

1. Curiosity – ความอยากรู้อยากเห็น กล้าถามว่าทำไม และมีวิธีอื่นที่ดีกว่าหรือไม่
2. Customer-Centric Thinking – คิดโดยมีลูกค้าเป็นศูนย์กลาง เข้าใจปัญหาและบริบทของลูกค้าก่อนคิดแนวทางแก้ไข
3. Opportunity Thinking – มองเห็นโอกาสจากการเปลี่ยนแปลง ไม่มองเป็นเพียงอุปสรรค
4. Creative Thinking – สร้างแนวคิดและทางเลือกที่หลากหลาย
5. Critical Thinking – พิจารณาข้อมูล สมมติฐาน และความเสี่ยงก่อนตัดสินใจ
6. Experimental Mindset – กล้าทดลองในขอบเขตที่ควบคุมได้ ไม่รอให้ทุกอย่างสมบูรณ์
7. Learning Mindset – มองผลลัพธ์ทั้งสำเร็จและไม่สำเร็จเป็นข้อมูลสำหรับพัฒนาต่อ
8. Collaboration – เปิดรับมุมมองจากคนที่มีประสบการณ์แตกต่างกัน
9. Resilience – ปรับตัวเมื่อแนวคิดไม่เป็นไปตามแผน และเดินหน้าต่อ
10. Value Creation – มุ่งตอบให้ได้ว่าสิ่งที่สร้างขึ้นสร้างคุณค่าแก่ลูกค้าหรือองค์กรอย่างไร

ทำไมองค์กรต้องสร้าง Innovation Mindset

องค์กรต้องสร้าง Innovation Mindset เพราะความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นรวดเร็ว องค์กรไม่สามารถพึ่งพาวิธีการเดิมได้อีกต่อไป เทคโนโลยี พฤติกรรมลูกค้า และคู่แข่งเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา หากบุคลากรยึดติดวิธีเดิมและรอให้ผู้บริหารคิดทุกเรื่อง องค์กรจะปรับตัวได้ช้าและพลาดโอกาส

ประโยชน์ต่อองค์กร ได้แก่ ช่วยให้คนมองเห็นโอกาสจากปัญหา เพิ่มความสามารถในการปรับตัว ทำให้เกิดการปรับปรุงงานต่อเนื่อง เพิ่มคุณภาพการแก้ปัญหาด้วยการเข้าใจสาเหตุที่แท้จริง สร้างประสบการณ์ที่ดีให้ลูกค้า สนับสนุนการทำงานร่วมกัน ลดความกลัวความล้มเหลวเมื่อองค์กรสนับสนุนการทดลองอย่างมีหลักการ เพิ่มความผูกพันของพนักงาน และทำให้องค์กรสร้างนวัตกรรมได้อย่างต่อเนื่องโดยไม่ต้องรอไอเดียจากคนกลุ่มเดียว

สัญญาณที่บ่งบอกว่าองค์กรยังขาด Innovation Mindset เช่น พนักงานพูดว่า "ทำแบบนี้มาตลอด" รอคำสั่งก่อนลงมือ ไม่กล้าเสนอความเห็นต่าง มองความผิดพลาดเป็นเรื่องต้องลงโทษ ใช้ความคิดเห็นมากกว่าข้อมูล เลือกแนวคิดแรกโดยไม่สร้างทางเลือก และมองนวัตกรรมเป็นหน้าที่ของบางฝ่ายเท่านั้น

Innovation Mindset แตกต่างจาก Growth Mindset อย่างไร

Growth Mindset คือ ความเชื่อว่าความสามารถพัฒนาได้ผ่านการเรียนรู้และความพยายาม  ส่วน

Innovation Mindset  คือ กรอบความคิดที่นำการเรียนรู้ ความคิดสร้างสรรค์ การเข้าใจลูกค้า และการทดลองมาใช้เพื่อสร้างคุณค่าใหม่ ทั้งสองเกี่ยวข้องกันมาก เพราะ Growth Mindset เป็นพื้นฐานให้คนพร้อมเรียนรู้และไม่ยอมแพ้ง่าย ขณะที่ Innovation Mindset เพิ่มมิติของการค้นหาโอกาสและพัฒนานวัตกรรม

คนที่มี Growth Mindset อาจพร้อมเรียนรู้ แต่ยังไม่รู้วิธีเปลี่ยนปัญหาให้เป็นโอกาสนวัตกรรม ขณะที่ Innovation Mindset ช่วยให้คนมีทั้งวิธีคิดและแนวทางลงมือทำ

แนวทางการพัฒนา Innovation Mindset

การพัฒนาต้องฝึกทั้งวิธีคิด พฤติกรรม ทักษะ และสภาพแวดล้อม องค์กรไม่สามารถสร้างได้จากการอบรมครั้งเดียว แต่ต้องให้พนักงานฝึกใช้กับโจทย์จริง

1. ฝึกตั้งคำถามกับสิ่งที่ทำอยู่ เช่น "ทำไมต้องทำขั้นตอนนี้" "ขั้นตอนนี้สร้างคุณค่าให้ใคร" "ลูกค้าต้องการสิ่งนี้จริงหรือไม่" โดยใช้เครื่องมือ 5 Whys, Problem Framing และ Systems Thinking

2. เริ่มจากความเข้าใจลูกค้า   เครื่องมือที่ช่วย ได้แก่  Empathy Map, Persona, Customer Journey Map, Jobs to be Done และการสัมภาษณ์เชิงลึก  อาจารย์เก๋แนะนำว่าอย่าถามลูกค้าเพียงว่า "ต้องการอะไร" แต่ควรสังเกตพฤติกรรมจริง

3. ฝึกสร้างทางเลือกให้มากกว่าหนึ่งคำตอบ  แยกช่วง "สร้างทางเลือก" ออกจากช่วง "ประเมินและตัดสินใจ" โดยใช้ Brainstorming, SCAMPER, Crazy 8s, Mind Mapping หรือ TRIZ

4. ฝึกคิดแบบทดลองแทนที่จะถามว่าแนวคิดนี้จะสำเร็จหรือไม่ ควรถามว่าจะทดลองอะไรเพื่อเรียนรู้ได้เร็วที่สุด ผ่านการระบุสมมติฐาน ออกแบบการทดลองขนาดเล็ก และสรุปบทเรียน ด้วยเครื่องมือ Prototype, MVP และ Build–Measure–Learn

5. ฝึกใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจ  เช่น ข้อมูลลูกค้า พฤติกรรมการใช้งาน ต้นทุน และผลการทดลอง โดยต้องแยกให้ออกระหว่างข้อเท็จจริง สมมติฐาน และความคิดเห็น

6. สร้างพื้นที่ปลอดภัยในการเสนอความคิดเห็น  ผู้นำควรรับฟังโดยไม่รีบปฏิเสธ แยกคนออกจากปัญหา และสรุปบทเรียนแทนการหาคนผิด ตามแนวคิด Psychological Safety

7. สร้างการเรียนรู้จากงานจริงผ่าน Innovation Project, Design Thinking Workshop, Cross-functional Team และ After Action Review

8. ให้หัวหน้าเป็น Innovation Coach ใช้คำถามแทนการให้คำตอบ เช่น "ลูกค้ากำลังพบปัญหาอะไร" "สมมติฐานที่สำคัญที่สุดคืออะไร" "จากผลที่เกิดขึ้น ทีมเรียนรู้อะไร"

วิธีการวัดผล Innovation Mindset

ควรวัดทั้งทัศนคติ พฤติกรรม การมีส่วนร่วม และผลลัพธ์ ไม่ควรวัดจากจำนวนไอเดียเพียงอย่างเดียว เพราะ Mindset เป็นสิ่งที่มองไม่เห็นโดยตรง

1. วัดด้วยแบบประเมินใช้คำถามระดับความคิดเห็น   1–5 หรือ 1–10 เช่น "ฉันกล้าตั้งคำถามกับวิธีการทำงานเดิม" "ฉันใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจ" ควรประเมินก่อนและหลังโครงการพัฒนา

2. วัดจากพฤติกรรมจริง  เช่น จำนวนครั้งที่เสนอแนวทางปรับปรุง การสร้างต้นแบบ การทดลองกับผู้ใช้จริง และการแบ่งปันบทเรียน ช่วยลดข้อจำกัดของการประเมินตนเอง

3. วัดจากกระบวนการสร้างนวัตกรรม  เช่น จำนวนปัญหาที่ค้นพบ จำนวนต้นแบบ ระยะเวลาจากแนวคิดถึงการทดลอง และสัดส่วนแนวคิดที่ได้รับ Feedback จากลูกค้า

4. วัดจากผลลัพธ์ เช่น ลดเวลาทำงาน ลดต้นทุน เพิ่มความพึงพอใจลูกค้า และสร้างผลิตภัณฑ์ใหม่ แต่ไม่ควรใช้ผลลัพธ์ทางการเงินเพียงอย่างเดียว เพราะบางโครงการยังอยู่ในช่วงเรียนรู้

วิธีวัดที่เหมาะสมควรวัดก่อนและหลังการพัฒนา ใช้ทั้งข้อมูลเชิงปริมาณและคุณภาพ วัดทั้งระดับบุคคล ทีม และองค์กร ไม่ใช้คะแนนเพื่อกล่าวโทษ และนำผลไปพัฒนาต่อ

พฤติกรรมของคนที่มี Innovation Mindset

คนที่มี Innovation Mindset จะตั้งคำถามว่า "ทำไม" และ "ถ้าเป็นแบบอื่นจะเกิดอะไรขึ้น" ไม่รีบสรุปปัญหาจากข้อมูลด้านเดียว ลงไปสังเกตหรือพูดคุยกับผู้ใช้จริง สร้างแนวคิดหลายทางเลือก ทดลองก่อนลงทุนเต็มรูปแบบ ยอมรับว่าแนวคิดของตนอาจไม่ใช่คำตอบที่ดีที่สุด และแบ่งปันสิ่งที่เรียนรู้ให้ผู้อื่น

องค์กรควรสร้างสภาพแวดล้อมอย่างไร

Innovation Mindset จะเกิดขึ้นจริงเมื่อองค์กรมีผู้นำที่สนับสนุน เปิดพื้นที่ให้คิดและทดลอง จัดสรรเวลาและทรัพยากร และไม่ลงโทษความผิดพลาดจากการทดลองอย่างรับผิดชอบ ปัจจัยสนับสนุนสำคัญ ได้แก่

1. ผู้นำเป็นแบบอย่างพร้อมเรียนรู้และเปลี่ยนความคิดเห็นเมื่อมีข้อมูลใหม่
2. มีความปลอดภัยทางจิตใจให้พนักงานพูดถึงปัญหาและยอมรับสิ่งที่ไม่รู้ได้
3. จัดสรรเวลาให้เรียนรู้และทดลองไม่ใช่งานเพิ่มจากงานประจำทั้งหมด
4. มีโจทย์ที่เชื่อมโยงกับงานจริงใช้กับ Pain Point ที่มีความหมายต่อทีม
5. มีระบบสนับสนุนเช่น Innovation Coach, Mentor, Innovation Champion และงบประมาณทดลอง
6. ให้รางวัลกับพฤติกรรมที่เหมาะสมไม่ใช่เฉพาะผลสำเร็จ แต่รวมถึงการเรียนรู้และการแบ่งปัน
7. วัดผลอย่างสมดุลทั้ง Mindset พฤติกรรม กระบวนการ และผลลัพธ์

Checklist ความพร้อมขององค์กร  ในการสร้าง Innovation Mindset

• ผู้บริหารอธิบายได้ว่า Innovation Mindset หมายถึงอะไร
• พนักงานเข้าใจว่าตนเองมีบทบาทด้านนวัตกรรม
• ทีมงานใช้ข้อมูลลูกค้าและผู้ใช้จริง
• องค์กรสนับสนุนการสร้างต้นแบบและการทดลอง
• พนักงานพูดถึงข้อผิดพลาดได้อย่างปลอดภัย
• หัวหน้าใช้การโค้ชและคำถามมากกว่าสั่งคำตอบ
• มีการวัด Innovation Mindset ก่อนและหลังพัฒนา

สรุป

Innovation Mindset คือ กรอบความคิดที่ช่วยให้คนมองเห็นโอกาส เข้าใจลูกค้า ตั้งคำถามกับวิธีเดิม สร้างแนวคิด ทดลอง เรียนรู้ และเปลี่ยนความคิดให้เป็นคุณค่า องค์กรต้องสร้างสิ่งนี้เพราะไม่มีผู้บริหารหรือหน่วยงานใดสามารถมองเห็นทุกปัญหาและทุกโอกาสได้เพียงลำพัง บุคลากรทุกระดับจึงต้องคิด วิเคราะห์ ทดลอง และปรับตัวได้

จากประสบการณ์ของอาจารย์เก๋ หลายองค์กรมีพนักงานที่มีความสามารถและมีไอเดีย แต่ไม่สามารถเปลี่ยนไอเดียให้เป็นนวัตกรรมได้ เพราะไม่กล้าตั้งคำถาม ไม่ได้รับอนุญาตให้ทดลอง หรือไม่มีระบบช่วยให้แนวคิดเดินหน้าต่อ การสร้าง Innovation Mindset จึงไม่ควรเริ่มจากการบอกให้พนักงาน "คิดนอกกรอบ" เพียงอย่างเดียว แต่ต้องช่วยให้คนรู้ว่าจะเข้าใจปัญหา สร้างทางเลือก ทดลอง และเรียนรู้จากผลลัพธ์อย่างไร เมื่อพนักงานเริ่มเห็นว่าปัญหาหน้างานพัฒนาเป็นโอกาสได้จริง Innovation Mindset จะค่อยๆ กลายเป็นพฤติกรรมประจำวัน และเป็นพื้นฐานสำคัญของวัฒนธรรมนวัตกรรมที่ยั่งยืนค่ะ

 .............................................

สนใจพัฒนานวัตกรรมในองค์กรอย่างเป็นระบบ

หากองค์กรต้องการพัฒนาทักษะ กระบวนการ หรือระบบบริหารจัดการนวัตกรรม อาจารย์เก๋ ศศิมา สุขสว่าง ให้บริการอบรม สัมมนา โค้ช และให้คำปรึกษาแก่ผู้บริหาร หัวหน้างาน ทีมพัฒนานวัตกรรม และบุคลากรในองค์กร เช่น

• หลักสูตร Creative Thinking and Innovation Development
• หลักสูตร Design Thinking for Innovation Development
• หลักสูตร Innovation Mindset
• หลักสูตร Innovation Management for Leaders
• หลักสูตร Innovation Coaching for Leaders
• การพัฒนา Innovation Culture
• การจัดทำ Innovation Strategy, Roadmap และ Innovation KPI
• การพัฒนาองค์กรนวัตกรรม
• การให้คำปรึกษาระบบบริหารจัดการนวัตกรรมตาม ISO 56001  เบื้องต้นสำหรับองค์กรที่จะจัดทำ
• สามารถ Customize หลักสูตรด้านการพัฒนานวัตกรรมให้ตรงกับความต้องการขององค์กรได้

สามารถศึกษารายละเอียดบทความและหลักสูตรเพิ่มเติมได้ที่www.sasimasuk.com หรือติดต่ออาจารย์เก๋และบริษัท HCD Innovation Co., Ltd. เพื่อออกแบบแนวทางการพัฒนานวัตกรรมให้เหมาะกับบริบท เป้าหมาย และความพร้อมของแต่ละองค์กร 

 .................

 เกี่ยวกับผู้เขียน

อาจารย์เก๋ ศศิมา สุขสว่าง เป็นวิทยากร ที่ปรึกษา และ Innovation Coach ด้านการพัฒนานวัตกรรม การพัฒนาองค์กร มีประสบการณ์ด้านการวิจัยและพัฒนานวัตกรรม การให้คำปรึกษา และการฝึกอบรมองค์กรมากกว่า 25 ปี ปัจจุบันดำรงตำแหน่งกรรมการผู้จัดการ บริษัท เอชซีดี อินโนเวชั่น จำกัด (HCD Innovation Co., Ltd.) และเป็นผู้ก่อตั้งเว็บไซต์ www.sasimasuk.com ซึ่งเป็นศูนย์รวมองค์ความรู้ด้าน Innovation, Design Thinking, Systems Thinking,  Innovation Management และการพัฒนาศักยภาพองค์กร พร้อมทั้งเป็นผู้ประเมินองค์กรนวัตกรรม (IOM Assessor)  ถ่ายทอดความรู้ผ่านการอบรม การให้คำปรึกษา บทความ และคอร์สออนไลน์ เพื่อช่วยให้องค์กรสามารถสร้างนวัตกรรมและพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันอย่างยั่งยืน

สนใจอบรม สัมมนา หรือที่ปรึกษาด้านนวัตกรรม

หากองค์กรของท่านกำลังมองหาวิทยากรหรือที่ปรึกษาด้าน Innovation, Innovation Management, Design Thinking, Systems Thinking, Strategic Thinking, Problem Solving และการพัฒนาองค์กร อาจารย์เก๋ยินดีให้คำปรึกษาและออกแบบหลักสูตรให้เหมาะกับบริบทของแต่ละองค์กร เพื่อสร้างผลลัพธ์ที่สามารถนำไปใช้ได้จริง 

อ.ศศิมา สุขสว่าง (เก๋)อาจารย์ศศิมา สุขสว่าง -อ.เก๋

บริษัทเอชซีดี อินโนเวชั่น จำกัด

Email : sasimasuk.com@gmail.com

Line ID : sasimasuk.com หรือเบอร์โทร. 0815609994 

Website: http://www.sasimasuk.com/  

FB: https://www.facebook.com/CreativetoInnovation/

Tel:  081-5609994

Youtube: https://www.youtube.com/innoinninecreativetoinnovation  

ติดตามบทความ เทคนิค เครื่องมือ และกรณีศึกษาด้านนวัตกรรมเพิ่มเติมได้ที่ www.sasimasuk.com ซึ่งอัปเดตเนื้อหาใหม่อย่างต่อเนื่อง เพื่อช่วยให้องค์กรและบุคลากรสามารถพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ สร้างนวัตกรรม และยกระดับศักยภาพในการแข่งขันได้อย่างยั่งยืน